ศาสตราจารย์ ดร.กุสุมา รักษมณี (ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์)

ตำแหน่ง:

ศาสตราจารย์ประจำคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

เกียรติคุณ:

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ มหาวชิรมงกุฎ, ๒๕๔๐
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก, ๒๕๔๕
ครูภาษาไทยดีเด่น ระดับอุดมศึกษา, ๒๕๔๑
รางวัลผลงานวิจัยดีเด่นของมหาวิทยาลัยศิลปากร เรื่อง งานช่างของในหลวง, ๒๕๔๑
รางวัลพระเกี้ยวทองคำ, ๒๕๔๔
รางวัลนิสิตเก่าอักษรศาสตร์ดีเด่นของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๖

ผลงานสำคัญ:

หนังสือ
นิทานลาวเรื่องนางตันไต (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป, ๒๕๒๙)
สีสันวรรณคดี (กรุงเทพฯ : ศยาม, ๒๕๓๔) - ปากกาขนนก (กรุงเทพฯ : ต้นอ้อ, ๒๕๓๔)
สีสันวรรณคดีชุดวรรณทรรศน์เสฐียรโกเศศ (กรุงเทพฯ : ศยาม, ๒๕๓๖)
สีสันวรรณคดีชุดนิทานวานบอก (กรุงเทพฯ : ต้นอ้อ, ๒๕๓๖)
สีสันวรรณคดีชุดดั่งรัตนะแห่งโกสินทร์ (กรุงเทพฯ : ศยาม, ๒๕๓๗)
บทวิจารณ์ชีวิต (กรุงเทพฯ : ดอกหญ้า, ๒๕๓๗, พิมพ์ครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นหนังสืออ่านนอกเวลา นักเรียน มัธยมศึกษาตอนต้น)
กุสุมาวรรณนา ๑ : สันสกฤตวิจารณา (กรุงเทพฯ : แม่คำผาง, ๒๕๔๗)
กุสุมาวรรณนา ๒ : เส้นสีลีลาวรรณกรรม (กรุงเทพฯ : แม่คำผาง, ๒๕๔๗)
กุสุมาวรรณนา ๓ : ปกรณัมนิทาน (กรุงเทพฯ : แม่คำผาง, ๒๕๔๗)
กุสุมาวรรณนา ๔ : วรรณสารวิจัย (กรุงเทพฯ : แม่คำผาง, ๒๕๔๗)
กุสุมาวรรณนา ๕ : วรรณนัยวินิจ (กรุงเทพฯ : แม่คำผาง, ๒๕๔๗)
ตำรา
วรรณคดีสันสกฤตฉบับพากย์ไทย (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
นิทานอุทาหรณ์ในวรรณคดีสันสกฤต (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
ภาษาสันสกฤตประยุกต์ ๑ (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
การวินิจสาร ใน ภาษากับการสื่อสาร (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
การอ่านวรรณคดี ใน การอ่าน (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช)
วิวัฒนาการด้านเนื้อหาและแนวคิดในวรรณคดีไทย ใน พัฒนาการของวรรณคดีไทย (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช)
ประสบการณ์การวิจัยวรรณกรรม ใน ประสบการณ์ไทยคดีศึกษา (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช)
การศึกษาวิเคราะห์วรรณกรรม ใน สารัตถะและวิทยวิธีทางภาษาไทย (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช)
การวิจัยวรรณคดี (คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร) งานวิจัย
การวิเคราะห์วรรณคดีไทยตามทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤต ทุนสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ
คุณค่าทางจริยธรรมในวรรณคดี : ศึกษาจากทรรศนะของพระยาอนุมานราชธน ทุนสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรม แห่งชาติ
งานช่างของในหลวง ทุนสำนักวิจัยและพัฒนาของมหาวิทยาลัยศิลปากร
แพทยศาสตร์สงเคราะห์ : ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกวรรณกรรมของชาติ ทุนกระทรวงศึกษาธิการ
แนวคิดเรื่องศักดิ์ศรีและความอับอายในวรรณกรรมไทย ทุนสำนักวิจัยและพัฒนาของมหาวิทยาลัยศิลปากร
บทความ
อาหรับนิทานของพระยาอนุมานราชธนใน พรมแดนแห่งความรู้ : รวมบทพระราชนิพนธ์และบทความทางวิชาการ (กรุงเทพฯ : สถาบันไทยคดี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๓๒)
จากเจ้าที่ถึงเจ้าจันท์ : บทวิเคราะห์วรรณกรรมของมาลา คำจันทร์ ใน ไฟพรางเทียน (กรุงเทพฯ : คณาธร, ๒๕๓๕)
พลังทางปัญญาในกวีนิพนธ์ของสุจิตต์ วงษ์เทศ ใน รายงานการวิจัยเรื่อง กวีนิพนธ์ในฐานะพลังทางปัญญาของสังคม ร่วมสมัย : ประสบการณ์จากวรรณคดีไทย อังกฤษ อเมริกัน ฝรั่งเศส และเยอรมัน. (กรุงเทพฯ : ศยาม, ๒๕๓๙)
เขียนบทความเกี่ยวกับภาษาและวรรณกรรมตีพิมพ์ในนิตยสารสตรีสาร สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ขวัญเรือน เป็นต้น ประมาณ ๒๕๐ เรื่อง ได้นำไปรวมพิมพ์เป็นหนังสือ สีสันวรรณคดีชุดนิทานวานบอก
งานบรรณาธิการ
บรรณาธิการรายการโทรทัศน์ สีสันวรรณกรรม ทางช่อง ๙ อสมท. (๒๕๓๓-๒๕๓๖)
บรรณาธิการหนังสือ คลังคำ ของ นววรรณ พันธุเมธา ฉบับที่สมาคมนิสิตเก่าคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดพิมพ์
บรรณาธิการและผู้อำนวยการโครงการจัดทำพจนานุกรม Collins ฉบับแปลภาษาไทย ของบริษัท อมรินทร์พริ้นติ้ง จำกัด
บรรณาธิการวารสาร Manusya ฉบับประจำเดือนกันยายน ๒๕๔๓ และฉบับ special issue : From Literary Perspectives
ผู้ตรวจต้นฉบับหนังสือและบทความวารสารวิชาการของบางสถาบัน เช่น สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะ มนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บรรณาธิการและผู้อำนวยการโครงการจัดทำพจนานุกรม Collins Pocket Idioms Dictionary ฉบับแปลภาษาไทย ของ บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้ง จำกัด

ความเชี่ยวชาญ: